جهانی شدن

الف-2)کارخانه جهانی: پیدایش بازارهای گسترده تولید جهانی و دسترسی بیشتر مصرف کنندگان و بنگاه های بزرگ به طیف وسیعی از محصولات و از همه مهمتر ساخت یک کالا در مجموعه چند کشور بازتابی روشن از جهانی شدن صنعت است. صندوق بینxadالمللی پول جهانی شدن را ادغام وسیعxadتر و عمیقxadتر تعریف میکند به عبارت دیگر جهانی شدن را رشد وابستگی متقابل اقتصادی کشورها در سراسر جهان از طریق افزایش حجم و تنوع مبادلات کالا و خدمات و جریان سرمایه در ماوراء مرزها و همچنین از طریق پخش گستردهxadتر و سریعتر تکنولوژی میxadداند

الف-3)توسعه بازارهای مالی:شکل گیری بازارهای مالی گسترده جهانی و دسترسی آسان تر بنگاه ها و سرمایه گذاران به منابع مالی خارجی که با پیوند بازارهای مالی و بورس های شکل گرفته و سیسستم های قانونی و حقوقی مشترک از هزینه ها کاسته است.

الف-4)استانداردسازی در فضای سیاست خارجی:جهانی شدن ارتباط بین ملت ها و حقوق آنها که ناشی از یکپارچگی اقتصاد و اجتماع است، را حمایت و تنظیم می کند و در عین حال استاندارهای مشترک روابط بین المللی برای درک متقابل شرایط سیاسی کشورها هزینه های ارتباطات سیاسی بین دول را کاهش داده و گفتمان جهانی را تشویق کرده است.

الف-5) تبادل اطلاعات: امکانتبادل اطلاعات بین مناطق مختلف جغرافیایی با ورود ارتباطات فیبر نوری، ماهواره و افزایش استفاده از تلفن و اینترنت و... هموار و سریع شده است. این مسئله باعث شده است که یک فرهنگی خبری مشترک در جهان شکل بگیرد.

الف-6) تغییرات اکولوژی و محیط زیست:پیدایش چالش های جهانی زیست محیطی مانند تغییرات آب و هوایی، آلودگی هوا، محدودیت آب، ماهیگیری بیش از اندازه در اقیانوس ها و غیره که با همکاری قابل حل نیست.

الف-7)توسعه روش های حمل و نقل: با کاهش موانع تجاری، هزینه های حمل و نقل کاهش و با گسترش تکنولوژی زمان سفر کمتر خواهد شد.

الف-8) سرعت تحولات فنی(تکنیکی):پیشرفت زیرساخت ارتباطات (از راه دور) جهانی ،اینترنت، ماهواره های ارتباطی، کابل فیبر نوری زیر دریایی و تلفن های بی سیم، افزایش تعداد استانداردهای بکار برده شده ی جهانی مانند قانون کپی رایت،(حق کپی برداری)، حق امتیازات و توافق نامه های تجاری و امکان نظارت بر آنها در دیگر دستاوردهای جهانی شدن است.

الف-9) ایجاد فرهنگ مشترک جهانی: رشد ارتباطات فرهنگی، شکستن طبقات اجتماعی که ناشی ایجاد امکانات یکسان ارتباطی برای همگان است، پذیرفتن تجربیات و تکنولوژی جدید، تغییر شکل و دگرگونی فرهنگ ها و تبادلات فرهنگی از شاخصه های اصلی جهانی شدن است.

الف-10) رشد مهارت های چند بعدی: توسعه ی تکنلوژی و ارزان بودن استفاده از آن همراه با افزایش توان و مهارت های شهروندان این امکان را فراهم می سازد که افراد چند بعدی شده به واسطه ی اطلاعات متنوع و ابزارهای فناورانه ی جدید توسعه انسانی همه جانبه و سریعتر خواهد بود.

ب-2) شاخص جهاني شدن KOF^[1]

اين شاخص ابعاد اقتصادي، اجتماعي و سياسي جهاني شدن را پوشش می دهد. سه بعد شاخص KOF عبارتنداز:

1.جهاني شدن اقتصاد: که جریانی از كالا، سرمايه و خدمات را شامل می شود.

2.جهاني شدن سياست: كه به وسيلهي انتشار و ترويج سياستهاي دولت مشخص ميشود؛

3.جهاني شدن جامعه: به عنوان گسترش عقايد، اطلاعات، تصاوير و مردم بيان مي شود.

جهاني شدن اجتماعي در سه دسته طبقهبندي می شوند: 1.تماسهاي افراد،2. دادههاي جريان اطلاعات و 3.نزدیکی فرهنگي. منظور از تماسهاي افراد ترافيك بين المللي مكالمات داخلی و بین المللی، تعداد گردشگران ورودي و خروجي به جمعيت يك كشور، نقل انتقال مالي كارگران (براساس درصدي از GDP)، تعداد مراسلات بين المللی است. جريان اطلاعات، دادههاي مربوط به تماسهاي شخصي، تعداد كاربران اينترنتي، مشتركان تلويزيون كابلي، تعداد راديو برای هر 1000 نفر و تجارت نشريات بين المللي(درصدي از GDP) را شامل ميشود.

جهاني شدن سياسی به تعداد سفارتخانهها و كميسيونهاي عالي در يك كشور، تعداد سازمانهاي بين المللي در كشور و عضويت در هياتهاي صلح سازمان ملل متحد و... اختصاص دارد.

ج) اثر جهانی شدن بر نقش دولت

دو نگرش مختلف در ارتباط با جایگاه دولت وجهانی شدن وجود دارد؛ در یک نگرش، قدرت دولت در فرایند جهانی شدن رو به زوال و اضمحلال خواهد بود و به حداقل ممکن خواهد رسید. نتایج تحقیقاتی مانند گرت و میچل^[2] ( 2001 )، کیتل و وینر^[3]( 2005 ) و درهر^[4]( 2006 )، نشان می دهند که جهانی شدن موجب افزایش کارایی دولت شده است و انتظار میرود اندازه دولتها کوچکتر شده باشد. این گروه برا ین عقیده اند که جهانی شدن همراه است با تقویت بازار و حتی حذف دولت و چنین فرض می شود که تأثیرگذاری مداخلات دولت در اقتصادهای یکپارچه و خصوصا با حضور شرکت های چند ملیتی پایین است و ادغام بین المللی بازارها، ابزاری است برای شکستن کارایی و کارکردهای دولت در سطح ملی.

نظریاتی که در ارتباط با بزرگ تر شده دولت ها مطرح می شوند علاوه بر اینکه مجموعه ای از باید ها و نبایدهای جهانی شدن را در نظر می گیرند بر مطالعات فراوان تجربی نیز تاکید دارند. موافقان این نظریه بر این باورند که جهانی شدن الزامات فراوانی دارد و دولتها براي پاسخگویی به این الزامات احتمالاً مجبورند وظایف جدیدي را به عهده بگیرند. ممکن است در اقتصادهاي در معرض مخاطره ي ناشی ازجهانی شدن و بازار هاي بین المللی، بیمه تأمین اجتماعی گسترش یافته و در نتیجه مخارج عمومی زیاد شود . از این نظر، رشد دولت ها در دوران جهانی شدن به عنوان واکنش بهینه به مخاطره آمیز بودن ذاتی بازارهاي باز، امري پذیرفتنی است. از طرفی جهانی شدن به یک تجزیه و تحلیل دقیقتري از زیرساخت موجود کشور براي مناسب ساختن آن زیرساختها، براي محیط جدید و برنامه هاي توسعه اقتصادي نیاز دارد. در این راستا برخی وظایف دولت از قبیل:

-1 ورود به فعالیت هاي جدید به منظور ایجاد و تسهیل در کسب و کار جدید. 2- آموزش به داوطبان جدید و فرصت آموزش دوباره براي کارکنانی که شغلشان را از دست داده اند.-3 ایجاد یک زبربناي نهادي مناسب و معقول و ترك کردن راه هاي سنتی و قدیمی به منظور حمایت از نیروي کار ، به مخارج بیشتر دولت نیاز خواهد داشت.

مطلب بعدی آزادی عمل دولت ها در اجرای سیاست ها و میزان تأثیرگذاری انواع سیاست های دولت است. به نظر می اید جهانی شدن منجر به کم رنگ تر شدن دخالت مستقیم دولت در فعالیت های اقتصادی می شود؛ به عنوان مثال، در سطح کلان اقتصادی، دخالت دولت در جابه جایی سرمایه، نرخ های بهره، ارز و قیمت ها کاهش می یابد. بنابراین، این ایده به طور گسترده مورد پذیرش عموم واقع شده است که جهانی شدن آزادی عمل دولت را محدود می کند و به قدرت و ثروت بازار می افزاید و در این حالت، نه فقط شرکت ها و مردم، بلکه دولت ها نیز در برابر ارباب جدید رقابت جهانی سر تعظیم فرود می آورند. جهانی شدن برای دولت ها نیز، همانند ملّت ها، محدودیت ها و امکاناتی به وجود می آورد. مثلاً دولت ها شاید بخواهند مالیات ها و هزینه های عمومی را افزایش دهند و این افزایش هزینه ها مورد علاقه رای دهندگان نیز باشد؛ ولی بازار به راحتی می تواند مانع آن شود. در اقتصاد نوین جهانی، مردم و شرکت ها می توانند به جای اینکه متحمّل مالیات های سنگین شوند، به قلمرو مالیاتی دیگر نقل مکان کنند.

دولت ها حتی آزادی سابق برای تنظیم سیاست های اجتماعی خود را نیز ندارند. اکنون بازارها چونان قاضی به نظاره می نشینند و اگر تشخیص دهند یک طرح جدید ملّی در زمینه مراقبت های بهداشتی و یا یک طرح گسترده اصلاحی در نظام آموزشی مستلزم هزینه های کلان و تأمین نشدنی است، با اقداماتی چون افزایش نرخ بهره و ایجاد تزلزل در پول ملّی، دولت را تنبیه می کنند. چیزهایی را که دولت ها به راحتی می توانستند ممنوع یا محدود کنند، از جمله استقراض خارجی، واردات نرم افزارهای کامپیوتری، عقاید سیاسی و... از کنترل خارج شده اند؛ چرا که ارتباطات نوین مرزهای ملّی را در هم نوردیده است^[5].

در همین ارتباط ساکس^[6]( 2010) به کنترل دولت توسط ثروتمندان اشاره می کند و بر این باور است که جهانی شدن منجر به کم رنگتر شدن دخالت مستقیم دولت در فعالیتهای اقتصادی می شود و جهانی شدن برای دولت ها نیز، همانند ملّتها، محدودیت ها و امکاناتی به وجود می آورد. مثلاً دولت ها شاید بخواهند مالیات ها و هزینه های عمومی را افزایش دهند و این افزایش هزینه ها مورد علاقه رای دهندگان نیز باشد؛ ولی بازار(شرکت های چند ملیتی و بزرگ) به راحتی می تواند مانع آن شوند. در اقتصاد نوین جهانی، مردم و شرکت ها می توانند به جای اینکه متحمّل مالیات های سنگین شوند، به قلمرو مالیاتی دیگر نقل مکان کنند. دولت ها حتی آزادی سابق برای تنظیم سیاست های اجتماعی خود را نیز ندارند.^[7]